ISLIÄžIM GÖKLERE

Hayvan sevgisi ve besleme merakı insanlığın tarihi kadar eski bir ÅŸeydir. Ä°nsanlar baÅŸlarda etinden, sütünden, derisinden faydalanmak için veya ulaşımda kullanmak, avlanmak gibi yaÅŸam savaşını kolaylaÅŸtırmak amacına yönelik olarak hayvan beslemiÅŸlerse de çok sevmiÅŸ olmalılar ki sonraları zevk için de hayvan beslenir olmuÅŸ. Biz de ÅŸehrimizde eskilerden beri var olmasına raÄŸmen fazla bilinmeyen, hatta çoÄŸunlukla da hoÅŸ karşılanmayan güvercin besleme üzerinde bir araÅŸtırma yapmaya, bu konuda bir yazı hazırlamaya karar verdik. Neydi kuÅŸçuluk, bu merak nereden geliyordu, incelikleri nelerdi? Åžehrimizin bu konuda ülkemizdeki ve dünyadaki yeri neydi? KuÅŸçular kahvesinin yolunu tuttuk, selam verdik, tanıştık ne için geldiÄŸimizi anlattık. Yurdum insanının o bildiÄŸimiz yardımseverliÄŸi, sıcak ilgisi de en yakın yardımcımızdı. Bir arkadaÅŸ bizi bir kuÅŸ damına davet etti. Oraya gittik. KuÅŸların su içmesine yarayan babadan yadigar oyma taÅŸtan su çanağının yanına iskemle atıp oturduktan sonra ikram edilen çayları yudumlarken bir yandan fotoÄŸraf çekip bir yandan da baÅŸladık sormaya.

                Nedir kuÅŸçuluk? Nereden gelir bu merak?

               Güvercin beslemek eski çaÄŸlarda haberleÅŸme amacı ile yapılmıştır. Güvercinler eski zamanların postacılarıymış diyebiliriz. Ama günümüzde kuÅŸçuluk bir hobidir. Hayvan sevgisinden ileri gelir. ÇoÄŸunlukla çocukluktan, aileden gelir. Ä°nsanla birlikte büyür, ölene kadar da devam eder. Kimisi de çevresinden görerek bu meraka kapılır. Kimi insan köpek beslemekten hoÅŸlanır, kimisi kedi, kimisi koyun besler. Biz de güvercin beslemekten hoÅŸlanıyoruz.

Güvercinler sizin için ne ifade ediyor? Bu sadece bir merak mı yoksa güçlü bir tutku mudur?

Biz bu hayvanları çocuklarımız gibi severiz. Onlarla vakit geçirmek, onlarla ilgilenmek, uçurmak bizi rahatlatır. Bu hayvanların stres alıcı özellikleri vardır. Sadece merak olarak ilgilenenler de vardır evinde bahçesinde birkaç güvercin beslerler. Ama bizim için vazgeçilmez bir tutkudur. Bir müddet ilgilenmesek ayrı kalsak rahatsızlık duyar onları özleriz. Hatta öyle ki kuÅŸlar havadayken ÅŸu arkamızdaki özel idare binası yanıyor deseler ilgilenmem, gözüm kuÅŸlarımda olur.

KuÅŸ beslemeyi anladık. Peki bunu uçurmaktaki amaç nedir?

KuÅŸlar zevk için de uçurulsa da genellikle müsabaka amacı ile uçurulur.

Nasıl bir müsabaka?

Bir nevi savaÅŸ. KuÅŸlar asker kuÅŸçu komutandır. ÇeÅŸitli müsabaka çeÅŸitleri vardır. Mesela iki kuÅŸçu kuÅŸlarını alıp damlarına eÅŸit mesafede uzak bir yere gider. ÖrneÄŸin Aksu köprüsü civarı. KuÅŸların tamamı bir çadırın altına konulur. AkÅŸamdan sonra çadır açılarak serbest bırakılır. Güvercin kendi yuvasına sadık bir hayvandır yapı olarak. Kilometrelerce mesafeyi uçup yuvasına dönebilir. Ama sürüler karışınca kuÅŸlardan bazıları diÄŸer sürüye karışarak kendi damına deÄŸil diÄŸerinin damına iner. Ä°ÅŸte bütün müsabakalardaki amaç budur. DiÄŸer sürünün kuÅŸunu kendi damınıza indirmek. EÄŸer bunu yapabilirseniz o kuÅŸ sizin olur. Bir müsabaka tipi de karışmadır. O müsabakada da kuÅŸlar eÅŸzamanlı olarak damlardan bırakılır. Sürüler döne döne yükselirler. Bir sürü diÄŸerine o da diÄŸerlerine karışır. Åžehrin tüm kuÅŸları havada tek sürü haline gelir. Daha sonra yavaÅŸ yavaÅŸ ayrılıp yuvaya dönmeye baÅŸlarlar. Onları çeÅŸitli tekniklerle yönetmeye çalışırız. Amaç yine baÅŸka sürünün kuÅŸunu kendi sürünüzle beraber kendi damınıza indirebilmektir.

Özellikle müsabaklarda kullanılan daha özel kuÅŸlar var mıdır? Yoksa her kuÅŸ müsabaklara çıkarılır mı?

Sadece erkek kuÅŸlar uçurulur müsabakalarda. Onun dışında özel bir cins, özel bir ırk yoktur. Mümkün olduÄŸunca en yiÄŸit kuÅŸlarımızı uçururuz. YiÄŸit demekten amacımız lider. BaÅŸka dama gitmeyeceÄŸine inandığımız, güvendiÄŸimiz kuÅŸları müsabakalarda tercih ederiz. Çünkü bu kuÅŸların baÅŸka dama inmesi hem itibar meselesidir hem de ekonomik deÄŸeri vardır kuÅŸların.

Neden sadece erkek kuÅŸlar?

Bir bölük askerin içinde bir kadın olsa ne olur? ( imalı bir gülümseme ) … Bölük bozulur.

Ekonomik deÄŸer demiÅŸken ben de oraya gelmek istiyordum. KuÅŸ beslemek konusunda ekonomik açıdan neler söyleyebilirsiniz?

Güvercin beslemek mutlaka bir ekonomik güç gerektirir. KuÅŸların cinsine göre fiyatları 50 YTL den baÅŸlar, 2000-3000 YTL’ye kadar gider. Hatta bazı ülkelerde bazı kuÅŸların sıfır otomobil fiyatına satıldığını bile duyuyoruz. Tabi ekonomik güç sadece kuÅŸ almak için deÄŸil aynı zamanda bakımı için de gereklidir. KuÅŸların yuvaları dışardan mikrop veya virüs kapmasını engelleyecek ÅŸekilde sıhhi bir ortam olmalıdır. Bu bir maliyet gerektirir. BuÄŸday, arpa, mısır ile beslenirler, yem maliyettir. Aşısı, ilaçları vardır, maliyettir. Kullandığımız malzemeler vardır, maliyettir. KuÅŸ satışından mali getirisi olsa da genellikle masrafı getirisinden fazladır. Çünkü iyi kuÅŸlarınızı satmak istemezsiniz. Ä°yi kuÅŸa sahip olmak prestijden sayılır.

KuÅŸa Ekonomik deÄŸer katan özellik nedir? UçuÅŸu mu, rengi mi, yiÄŸit olması mı, cinsi mi?

Aslında hepsinin etkisi vardır ama kuÅŸun fiyatını en çok etkileyen ÅŸey ırkı ve ırkının özelliklerini tam olarak taşımasıdır. Renkleri, desenleri, duruÅŸu, baÅŸ yapısı, ayak yapısı hepsi kuÅŸun deÄŸerini etkiler. Asil kuÅŸu ayırmak ise uzmanlık gerektirir. DeÄŸerli ırklar ise bölgelere göre deÄŸiÅŸir. Bir bölgede deÄŸerli olan bir ırk ülkenin baÅŸka bir bölgesinde çok raÄŸbet görmeyebilir. Arz-talep meselesi. KahramanmaraÅŸ bölgesinde en çok bilinen ırk ise ‘aÄŸ’ dır. Beyaz anlamında yani. Bu ÅŸehrimizde uzun yıllardır bilinen ÅŸehrimize has bir ırktır. Her kuÅŸçunun sahip olmak istediÄŸi bir kuÅŸtur. Bundan baÅŸka binlerce kuÅŸ cinsi vardır. Kimisi taklalar atarak uçar kimisinin endamı güzeldir, kiminin renkleri, biçimi kendine hastır.

Tekrar kuÅŸ uçurmaya dönelim. Kullanılan malzemeler nelerdir? Teknikler nelerdir?

Kepçe vardır, kuÅŸu yakalamaya yarar (uzun bir sopa ucunda aÄŸ takılmış halka). Flama (uzun sopa ucunda bez parçası), sallayarak kuÅŸların dikkatini çekmek, korkutup havada daha fazla kalmasını saÄŸlamak amaçları için kullanılır. Maytap ve ıslık ise yine kuÅŸları korkutmak içindir. Mesela sürü dağılmaya baÅŸlarsa, bizim sürüden bir kuÅŸ baÅŸka sürüye karışmak ister gibi olursa ıslık çalarız veya maytap patlatırız. Bu kuÅŸun korkup tekrar sürüye dönmesini saÄŸlar. Veya baÅŸka kuÅŸ bizim sürüye karışmak üzere ama biraz dışarıda kalmış. Çekingen duruyor. O zaman yine maytap iÅŸin içine girer hayvan korktuÄŸu için sürüye yaklaşır. Maytap silah sesine benzediÄŸi için, ıslık ise atmaca sesine benzediÄŸi için kuÅŸları korkutur.

Biraz da kuÅŸların bakımı ve çoÄŸaltılmaları üzerinde konuÅŸalım. Zor bir iÅŸ midir? Yavru almak kolay mıdır? Ne zaman yavru alınır?

Gerçekten çok ilgi alaka gerektiren bir ÅŸeydir kuÅŸ bakımı. Güvercin nazik bir hayvandır. Hele yavruları daha da naziktir. En büyük düÅŸmanları hastalıklardır. Bu sebeple kuÅŸların düzenli olarak aşılanmaları gerekir. Ayrıca sürekli takip etmek, halsiz görünen kuÅŸları fark edip ilaç vermek de çok önemlidir ve uzmanlık ister. Ä°laçları ve aşıları çoÄŸunlukla kendimiz uygularız hayvanlara. Güvercin konusunda uzmanlaÅŸmış veterinerler bulamıyoruz maalesef. Bu sebeple bizlerin bu konuda iyi bilgi sahibi olmamız gerekiyor. Yavru konusuna gelince, Güvercinler her mevsim yavrulayabilir. YetiÅŸkin kuÅŸlar soÄŸuÄŸa dayanıklıdır ama kışın yavrular ölür. Bu yüzden diÅŸilerle erkekleri ayrı yerlerde tutarız. Baharda çiftleÅŸmeleri için birleÅŸtiririz. Sıcak aylar boyunca yavru alınır. Ama yavru ölümü çoktur.

Güvercinlerin ölümüne sebep olan en önemli düÅŸmanları nedir?

Birinci ve en büyük düÅŸmanı hastalıklardır. Bir salgın hastalık damınızdaki tüm kuÅŸları öldürebilir. Bu yüzden iyi korunması gerekir. Ä°kinci düÅŸmanı ise atmaca kuÅŸlarıdır. Bu yırtıcı kuÅŸ güvercini havada avlar. Bazen biz sürüyü uçururken bile bir atmaca sürüye saldırır ve kuÅŸlardan birini yakalar. Islık çalmamızın espirisi de budur aslında. Güvercin atmacadan çok korkar. Bizim ıslıklarımız atmaca çığlığının taklididir. Güvercinler bu yüzden ürkerler bu sesten ve birbirlerine yakın uçmaya baÅŸlarlar. Atmacalar sürüden ayrılan veya tek uçan kuÅŸları avlayabilir çünkü.

Güvercin beslemek toplumda nasıl karşılanıyor? Mesela bir müzik aleti çalmak eskiden buralarda hoÅŸ karşılanmazmış toplumda ama ÅŸimdilerde imrenilen bir ÅŸey oldu? Güvercin beslemek için durum nedir ilimizde, ülkemizde ve baÅŸka ülkelerde?

 Ä°limiz kültüründe eskiden neredeyse hiçbir hobi hoÅŸ karşılanmazmış. Åžimdilerde bir kiÅŸinin hobi sahibi olmasının deÄŸeri anlaşılmaya baÅŸladı. Ama güvercin beslemek konusunda bir geliÅŸme yok sayılır. BaÅŸka ÅŸehirlerden hatta ülkelerden insanlar gelip bu konuda araÅŸtırma yapıyorlar bazen. Ama kendi ÅŸehrimizden bizim camia dışındaki insanlar için iÅŸ hala ‘mırtık’lık olarak anılıyor. Belki sizin gibi kiÅŸiler bu iÅŸi tanıttıkça durum biraz deÄŸiÅŸir.Daha geliÅŸmiÅŸ illerde durum farklı. Ankara’da mesela güvercin besleyenler saygın insanlar. Seviliyorlar. Suriye’de kuÅŸ besleyene kız veriliyor. Bir meslek olarak algılanıyor. Dünyada güvercin besleyen ünlü kiÅŸiler var. Kendi kültürümüzde de tarihi camilere, evlere baksanız güvercin barınakları, yuvaları yapıldığını görürsünüz. Ama gel görelim sadece KahramanmaraÅŸ’ta deÄŸil bu bölgede güvercin besleyen insanlar hoÅŸ karşılanmaz. Kız verilmek istenmez mesela. Ä°nsanlar bu meraklarından utanırlar bazen. Kendi camiamız dışında bilinmesini istemezler bile.

Mırtık ne demektir? Neden güvercin besleyip uçuranlara mırtık denir? Neden bizim ÅŸehrimiz toplumunda hoÅŸ karşılanmıyor?

 Mırtık sözlük anlamı olarak ne anlama geliyor bilmiyoruz. Ama algılanan anlam olarak boÅŸta gezen, iÅŸsiz güçsüz, yaramaz adam anlamı vardır. Yani mırtık iÅŸte mır-tık… Ä°yi bir ÅŸey deÄŸil. Bu ismin yakıştırılmasını da ÅŸuna baÄŸlıyoruz. Bu iÅŸi zamanında iÅŸsiz güçsüz, maddi durumu zayıf, boÅŸ adamlar yapmışlar. Ve bu kelime de o zaman takılmış bu zamanlara kadar gelmiÅŸ. Biraz da kuÅŸçuluk yapan bazı kiÅŸiler kirletiyorlar bunu. Ä°ÅŸi hasımlığa dönüÅŸtürenler var. Rakibinin kuÅŸunu yakalayınca öldürenler bile var. Hasımlık bu noktalara gelince iÅŸin ÅŸekli rengi deÄŸiÅŸiyor. HoÅŸ bir ÅŸey olmuyor. Ama kuÅŸçuluÄŸu çok güzel yapan, aklıselim insanlar da var ÅŸehrimizde. Ä°ÅŸadamları var. Siyasetçiler var. Yıllardır, babadan oÄŸula bununla uÄŸraÅŸanlar var. Umarız zamanla toplumun bu yargısı da aşılır.

Son soru. Neler eksik güvercincilik konusunda? Neler yapılabilir? Neler yapılmalı?

Evet… Güvercincilik keÅŸfedilmemiÅŸ bir ekonomik kaynaktır aslında. Bunu bilimsel olarak ele alacak kiÅŸiler olsa, ırk geliÅŸtirilse, mevcut ırklar sistemli ÅŸekilde saflaÅŸtırılıp korunup üretimi yapılsa, sonra bunların dünya çapında tanıtımı ve pazarlaması yapılsa çok ciddi bir ekonomik gelir kapısı olabilir. Bunu yapabilecek bilgili, eÄŸitimli kiÅŸiler olması lazım. BaÅŸka ülkeler yapıyor bunu. Mesela Ä°srail. Kendilerine has ırk üretmiÅŸler. Onu koruyup çoÄŸaltıp tanesini 5000 Dolar gibi rakamlara satıyorlar. Bizde de yapılabilir. Yani birileri önder olsa daha profesyonelce yapılması çok iyi olurdu.

Muhabbet bitip vedalaÅŸtıktan sonra arabamıza doÄŸru giderken kuÅŸçuların ıslıkları hala kulağımızda yankılanıyordu. Bu araÅŸtırmada fark ettiÄŸim ve hiç unutmayacağım ÅŸey ÅŸu ki ‘ben bir insanın bu kadar güçlü ıslık çalabildiÄŸini bilmiyordum’. Sanırım kuÅŸçu olmak istiyorsanız ilk öÄŸrenmeniz gereken ÅŸey yüzlerce metre uzaktaki kuÅŸ sürüsünü ürkütebilecek kadar güçlü, atmaca ıslığı çalabilmek. Hem de parmaklarınızı aÄŸzınıza koymadan.

Tekrar görüÅŸmek dileÄŸi ile

Saygılarımızla

Ahmet Tahir Özcan – Zekeriya Tanış

                               KAFSAD 

Languages